Na jakiej podstawie pracodawca wystawia skierowania na profilaktyczne badania pracowników? Jeśli na przykład w firmie występuje hałas i są przeprowadzane pomiary hałasu na różnych stanowiskach to pracownicy ze wszystkich tych stanowisk są wysyłani na badania? A jeżeli na żadnym z tych stanowisk pomiar hałasu nie przekracza normy, czy zatem pracownicy powinni otrzymać skierowanie od pracodawcy do laryngologa?

Pracodawca wystawia skierowania na profilaktyczne badania lekarskie na podstawie przepisów Kodeksu pracy oraz regulacji wykonawczych w tym zakresie, uwzględniając obowiązek scharakteryzowania stanowiska pracy oraz warunków środowiska pracy. Pracodawca nie decyduje o rozszerzeniu standardowych badań profilaktycznych o dodatkowe konsultacje specjalistyczne. Decyzja w tym zakresie podejmowana jest przez lekarza medycyny pracy. Tym samym to nie pracodawca będzie decydował, czy w danym przypadku zasadna jest konsultacja laryngologiczna, czy też nie.

Badania profilaktyczne

Obowiązkiem pracodawcy jest chronić zdrowie i życie pracowników. Jednym z elementów tej ochrony są profilaktyczne badania lekarskie, stanowiący swoisty monitoring zdolności do wykonywania pracy. Same kwalifikacje merytoryczne nie wystarczają bowiem do świadczenia danej pracy ? niezbędny jest również należyty stan zdrowia, potwierdzony orzeczeniem o braku przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie.

Badania profilaktyczne nie są kategorią jednolitą. Wśród nich można wyróżnić badania:

• wstępne,
• okresowe oraz
• przeprowadzane w specyficznych sytuacjach ? badania kontrolne oraz końcowe.

Niezbędne skierowanie

Badania profilaktyczne pracowników nie należą do prywatnej inicjatywy zatrudnionych. Aby mogły zostać przeprowadzone pracodawca musi uprzednio sporządzić i wydać pracownikowi skierowanie na badania. O skierowaniu na badania wspominają przepisy Kodeksu pracy, jednak szczegóły dotyczące omawianej kwestii znajdują się w przepisach rozporządzenia w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy.

Skierowanie na badania lekarskie powinno zawierać określenie rodzaju badania profilaktycznego jakie powinno być wykonane. Niezbędne jest również określenie rodzaju stanowiska pracy, na którym pracownik jest zatrudniony, jak również opis warunków pracy uwzględniający informacje o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach pracy czynników:

• niebezpiecznych,
• szkodliwych dla zdrowia lub
• czynników uciążliwych
• i innych wynikających ze sposobu wykonywania pracy

z podaniem wielkość narażenia oraz aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia wykonywanych na tych stanowiskach.

Tak więc, rolą pracodawcy jest podanie wyników badań i pomiarów niezależnie od tego czy przekraczają one dopuszczalne wartości czy też nie.

Ważne

Lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne może poszerzyć jego zakres o dodatkowe specjalistyczne badania konsultacyjne oraz badania dodatkowe, a także wyznaczyć krótszy termin następnego badania, niż to określono we wskazówkach metodycznych, jeżeli stwierdzi, że jest to niezbędne dla prawidłowej oceny stanu zdrowia osoby przyjmowanej do pracy lub pracownika.

Uwzględniając powyższe zasady wynikające z rozporządzenia w sprawie badań lekarskich należy uznać, iż to nie pracodawca decyduje kogo przykładowo wysłać na dodatkową konsultację laryngologiczną tylko lekarz medycyny pracy ? jeżeli uzna, iż jest to niezbędne dla przeprowadzenia oceny zdolności pracownika do wykonywania pracy, w warunkach pracy o których mowa w treści skierowania na badania profilaktyczne.

Podstawa prawna: 

• art 229 ustawy z 26 czerwca 1974 r. ? Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 917),
• § 2, § 3, § 4 Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 2067).

Sebastian Kryczka
prawnik, ekspert prawa pracy oraz kontroli jego przestrzegania