Dwa promile i jazda przez miasto. Co siedzi w głowie pijanego kierowcy?

W ostatnich dniach szczecinecka policja zatrzymała kilku kierowców, którzy prowadzili pojazdy w stanie nietrzeźwości. Opisywaliśmy m.in. przypadek kierowcy autobusu, który przewoził w takim stanie 30 pasażerów. Nie mniej bulwersujące były zdarzenia z udziałem 28-latka, który poruszał się ul. Sikorskiego, mając 2 promile alkoholu w organizmie, oraz 54-latka, który jednego dnia aż dwukrotnie prowadził samochód w stanie nietrzeźwości.

Czy takie sytuacje są czymś nadzwyczajnym, czy niestety ponurą normą, z którą niewiele da się zrobić? O komentarz poprosiliśmy psychologa transportu, który na co dzień pracuje z kierowcami zatrzymanymi za jazdę po alkoholu.

– Wbrew pozorom liczba pijanych kierowców generalnie spada.

– przekonuje Andrzej Żabski, właściciel Pracowni Psychologii Transportu Psychotest w Szczecinku.

W ostatnich latach policja zatrzymywała od 90 do 100 tys. osób, które wsiadały za kierownicę po alkoholu. To zdecydowanie mniej niż dwie dekady wcześniej, gdy rocznie ujawniano ponad 190 tys. takich przypadków. Biorąc pod uwagę dużą liczbę rutynowych kontroli trzeźwości, prowadzonych m.in. w ramach akcji „Trzeźwy Poranek”, można na szczęście powiedzieć, że zdecydowana większość kierowców porusza się po drogach trzeźwa. Dlaczego? Na blisko 18 mln kontroli trzeźwości przypada „zaledwie” nieco ponad 90 tys. przypadków, w których kierowcy zostają przyłapani na jeździe po alkoholu. To około 0,5 proc. wszystkich kontroli. Nawet jeśli uwzględnimy tzw. ciemną liczbę niewykrytych przestępstw, którą można szacować na kilkukrotnie wyższym poziomie, nadal mówimy o odsetku liczonym w kilku procentach.

Kto najczęściej wsiada za kierownicę w stanie nietrzeźwości?

– Można wskazać kilka najbardziej typowych scenariuszy – mówi psycholog Andrzej Żabski.

– Jeśli ktoś siada za kierownicę, mając 2–3 promile alkoholu we krwi, trudno mówić o zwykłym błędzie czy niefrasobliwości. Większość takich przypadków dotyczy osób z głębokim problemem alkoholowym, które dawno straciły kontrolę nad swoim piciem. Nieco inaczej można interpretować sytuacje, w których kierowca nieznacznie przekracza dopuszczalne progi zawartości alkoholu w organizmie.

– Część osób, które rano wsiadają do samochodu po wieczornym spotkaniu towarzyskim przy alkoholu, rzeczywiście może nie zdawać sobie sprawy, że nadal ma 0,3 czy 0,5 promila alkoholu w organizmie. W optymistycznym wariancie wynika to z nieznajomości fizjologii ludzkiego organizmu i braku odpowiedniej wiedzy. Alkohol jest stosunkowo wolno usuwany z organizmu i nie ma żadnych cudownych sposobów na przyspieszenie tego procesu – tłumaczy Andrzej Żabski.

W bardziej pesymistycznym scenariuszu taka sytuacja może świadczyć o zbyt częstym spożywaniu alkoholu, które zaczyna kolidować z codziennymi obowiązkami i koniecznością przemieszczania się samochodem.

– Rzadko zdarza się, że ktoś po raz pierwszy w życiu prowadzi samochód po alkoholu i akurat wtedy na jego drodze pojawia się policjant z alkomatem. Z reguły problem dotyczy osób, które mają mniejsze lub większe trudności z kontrolowaniem swoich zachowań związanych z piciem alkoholu – zauważa psycholog.

Odzyskanie prawa jazdy to nie koniec problemów

Co dzieje się z kierowcą, który straci prawo jazdy za prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości? Jak wyjaśnia Andrzej Żabski, jego odzyskanie jest procesem długotrwałym i wiąże się z dodatkowymi kosztami.

Każdy kierowca otrzymuje sądowy zakaz prowadzenia pojazdów. W zależności od okoliczności może on obowiązywać przez sześć miesięcy lub nawet kilka lat. Po upływie okresu zakazu kierowca musi przejść badanie psychologiczne u psychologa transportu (koszt: 150 zł), a następnie badanie lekarskie w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (koszt: 200–700 zł). Konieczne jest również odbycie kursu reedukacyjnego w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego, którego koszt wynosi około 2500 zł. W niektórych przypadkach wymagany jest także egzamin kontrolny na prawo jazdy, kosztujący około 300 zł.

Mieszkańcy Szczecinka są w o tyle dobrej sytuacji, że wszystkie te procedury, z wyjątkiem badań lekarskich, mogą przejść na miejscu. Na terenie miasta działa bowiem filia Zachodniopomorskiego Ośrodka Ruchu Drogowego.

Surowsze kary i nowe zagrożenia

Choć seria zatrzymań pijanych kierowców w ostatnich dniach robi wrażenie, warto pamiętać, że ogólna liczba takich przypadków systematycznie spada.

– Wpływa na to wiele czynników, między innymi znaczne zaostrzenie odpowiedzialności karnej za przestępstwa drogowe popełniane w stanie nietrzeźwości. W wyniku nowelizacji Kodeksu karnego w 2022 roku wprowadzono m.in. środek karny w postaci przepadku pojazdu.

– wyjaśnia nasz rozmówca.

Jak zaznacza ekspert, znacznie poważniejszym, a zarazem wciąż słabo zdiagnozowanym problemem są osoby prowadzące pojazdy pod wpływem narkotyków.

– Liczba takich przypadków stale i bardzo dynamicznie wzrasta. Ale to już temat na zupełnie inną opowieść.

– podsumowuje Andrzej Żabski.