Roszczenia kredytobiorcy — sześć lat, ale od kiedy
Roszczenie konsumenta o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy przedawnia się na zasadach ogólnych, czyli z upływem sześciu lat, przy czym koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Kluczowe jest jednak nie samo brzmienie terminu, lecz moment rozpoczęcia jego biegu. Banki argumentowały, że termin biegnie odrębnie dla każdej zapłaconej raty, co prowadziłoby do przedawnienia znacznej części roszczeń z umów zawartych kilkanaście lat temu.
Wyrok TSUE z 14 grudnia 2023 roku
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-28/22 odrzucił tę wykładnię jako sprzeczną z zasadą skuteczności ochrony konsumenta. Wskazał, że termin przedawnienia roszczeń konsumenta nie może rozpoczynać biegu od chwili zawarcia umowy ani od zapłaty poszczególnych rat, lecz dopiero od momentu, w którym konsument powziął wiedzę o nieuczciwym charakterze postanowień swojej umowy — albo przy zachowaniu rozsądnej staranności mógł ją powziąć. W praktyce moment ten wiąże się zwykle z uzyskaniem profesjonalnej analizy dokumentów, złożeniem reklamacji albo skierowaniem do banku wezwania do zapłaty.
Kancelaria prowadzi sprawy frankowe, obejmujące również ocenę ryzyka przedawnienia w konkretnej sprawie przed wytoczeniem powództwa.
Uchwała Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 roku
Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Cywilnej podjął uchwałę w sprawie III CZP 25/22, która z mocy prawa uzyskała moc zasady prawnej. Rozstrzygnęła ona pięć spornych zagadnień, w tym najbardziej wyczekiwane — sposób liczenia terminu przedawnienia roszczenia banku o zwrot wypłaconego kapitału. Sąd Najwyższy przyjął, że trzyletni termin rozpoczyna bieg od dnia następującego po dniu, w którym bank otrzymał od kredytobiorcy reklamację albo wezwanie do zapłaty, w którym zakwestionowano postanowienia umowy. Nie jest przy tym konieczne odbieranie od konsumenta odrębnego oświadczenia o świadomości skutków nieważności — tę kwestię wcześniej przesądził TSUE w sprawie C-140/22.
Asymetria terminów i jej praktyczne znaczenie
Zestawienie obu rozstrzygnięć daje obraz wyraźnie korzystny dla kredytobiorców. Konsument dysponuje terminem sześcioletnim, biegnącym od momentu uzyskania wiedzy o wadliwości umowy. Bank ma termin trzyletni, biegnący od chwili otrzymania pierwszego pisma kwestionującego umowę. Oznacza to, że w części spraw roszczenie banku o zwrot kapitału może okazać się przedawnione — dotyczy to zwłaszcza tych kredytobiorców, którzy kierowali do banku reklamacje kilka lat przed wytoczeniem powództwa, a bank nie podjął w tym czasie działań zmierzających do dochodzenia swojego roszczenia.
Co z tego wynika dla planowania sprawy
Po pierwsze, warto odszukać całą korespondencję z bankiem — reklamacje, wezwania do zapłaty, odpowiedzi instytucji. Daty tych pism mają dziś konkretne znaczenie procesowe i mogą przesądzić o tym, czy bank zdoła skutecznie dochodzić zwrotu kapitału. Po drugie, odkładanie sprawy nie jest strategią bezpieczną: choć orzecznictwo chroni konsumenta, ustalenie momentu, w którym mógł on przy zachowaniu rozsądnej staranności dowiedzieć się o wadliwości umowy, pozostaje przedmiotem oceny sądu w konkretnej sprawie. Im wcześniej dokumenty trafią do analizy, tym mniejsze pole do sporu w tym zakresie.
Szczegółowy opis tego, jak wygląda prowadzenie spraw frankowych, znajduje się na stronie kancelarii. Aby ocenić sytuację swojej umowy i kwestię terminów, skontaktuj się z kancelarią i umów bezpłatną analizę dokumentów.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.