Czym właściwie różni się odkurzacz EX od standardowego sprzętu

Oznaczenie EX pochodzi od słowa explosion i nie jest marketingowym chwytem. To konkretna certyfikacja wynikająca z dyrektywy ATEX (94/9/WE, zastąpiona 2014/34/UE), która określa wymagania dla urządzeń pracujących w atmosferach potencjalnie wybuchowych.

W praktyce różnica między odkurzaczem EX a standardowym modelem przemysłowym jest ogromna. Urządzenia antywybuchowe mają:

• uziemienie i odprowadzanie ładunków elektrostatycznych - iskra to wystarczający impuls zapłonu

• silniki i obudowy wykonane z materiałów nieiskrzących

• filtry zatrzymujące najdrobniejsze pyły (klasa M lub H), zanim dostaną się z powrotem do powietrza

• certyfikat zgodności z konkretną strefą ATEX (20, 21 lub 22 dla pyłów, 1 lub 2 dla gazów)

Brzmi skomplikowanie? W praktyce strefa 22 - najczęściej spotykana w tartakach, stolarniach, młynach czy lakierniach - oznacza miejsca, gdzie pyły tworzą wybuchową mieszaninę okazjonalnie, a nie przez cały czas. To właśnie tam najczęściej pojawia się zapotrzebowanie na sprzęt klasy EX w przedsiębiorstwach z rejonu Szczecinka.

Jakie firmy w regionie powinny mieć odkurzacze ATEX

Rejon Szczecinka to m.in. zakłady drzewne, tartaki i mniejsze stolarnie - branże, gdzie pyły drzewne są codziennością. Ale lista nie kończy się na przemyśle drzewnym.

Przepisy BHP i normy ATEX dotyczą także:

• zakładów produkujących lub przetwarzających żywność (mąka, cukier, skrobia)

• firm lakierniczych i malarskich

• zakładów metalurgicznych i obróbki metali (pył aluminium, magnez)

• składów nawozów i środków chemicznych

• piekarni o dużej skali produkcji

Pracodawca, który prowadzi działalność w strefie ATEX, ma obowiązek sporządzić dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW) - wymagają tego przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bhp przy pracach związanych z możliwością wystąpienia atmosfery wybuchowej. Brak takiego dokumentu to już problem dla Państwowej Inspekcji Pracy.

Konkretne modele - na co patrzeć przy wyborze

Wybierając odkurzacz EX do strefy ATEX, pierwsze co sprawdzamy to klasyfikacja strefy, w której będzie pracował sprzęt. Nie ma jednego urządzenia "do wszystkiego".

Kilka parametrów technicznych, które mają realne znaczenie:

• Pojemność zbiornika - od 15 do 70 litrów, zależnie od intensywności pracy. Mała stolarnia poradzi sobie z 15 l, duży zakład potrzebuje 70 l z możliwością ciągłego opróżniania

• Moc i przepływ powietrza - modele z przepływem rzędu 192-208 m³/h są w stanie obsłużyć stanowiska z intensywnym pyleniem

• Podciśnienie - parametr ważny przy zbieraniu pyłów mokrych lub ciężkich, wartości ok. 210-230 mbar to standard w tej klasie sprzętu

• Zasilanie - większość modeli pracuje na 230 V, ale w niektórych zakładach potrzeba napięcia trójfazowego

Ulpa.com.pl specjalizuje się w sprzedaży odkurzaczy przemysłowych ATEX i oferuje doradztwo przed zakupem - firma deklaruje przesłanie oferty w ciągu 24 godzin, co przy pilnych potrzebach zakupowych ma znaczenie praktyczne.

Co grozi za użycie nieodpowiedniego sprzętu w strefie EX

Zacznijmy od tego co oczywiste - ryzyko wybuchu. Pył drzewny przy stężeniu ok. 30-50 g/m³ tworzy mieszaninę wybuchową. Wystarczy iskra z silnika elektrycznego odkurzacza, który nie ma certyfikatu ATEX.

Ale nawet jeśli do wybuchu nie dojdzie - kontrola PIP może skończyć się:

• mandatem do 30 000 zł nakładanym na pracodawcę

• nakazem natychmiastowego wstrzymania pracy do czasu usunięcia nieprawidłowości

• wpisem do rejestru naruszeń, co komplikuje późniejsze przetargi publiczne

Dla małego zakładu produkcyjnego ze Szczecinka przestój nawet na kilka dni to realna strata finansowa. Koszt odkurzacza EX, choć wyższy niż standardowego sprzętu, zwykle okazuje się tańszy niż jeden poważny incydent.

Kiedy warto skonsultować wybór sprzętu ze specjalistą

Nie każdy zakład od razu wie, w której strefie ATEX pracuje. Zdarza się, że małe firmy z Szczecinka i okolic - tartaki rodzinne, warsztaty lakiernicze, piekarnie przemysłowe - w ogóle nie zdają sobie sprawy, że ich zakład kwalifikuje się do strefy 22.

Jeśli w miejscu pracy regularnie unoszą się pyły, a wentylacja nie jest wymuszona mechanicznie - bardzo możliwe, że przepisy ATEX mają zastosowanie. Przed zakupem sprzętu warto to sprawdzić, bo certyfikacja urządzenia musi być zgodna z klasą strefy ustaloną w DZPW. Zakup odkurzacza do złej strefy to zakup bezużyteczny z punktu widzenia przepisów.

Specjaliści od sprzętu przemysłowego mogą pomóc dobrać urządzenie do konkretnego środowiska pracy - taką usługę doradczą oferują m.in. sklepy specjalizujące się w tym segmencie rynku, jak wspomniany wcześniej Ulpa.com.pl.