Od 21 maja 2022 roku firmy, które oferują transport pojazdami do 3,5 t dmc i w ramach wykonywanej działalności przekraczają granice wewnętrzne Unii Europejskiej, muszą mieć licencję wspólnotową. Czym jest owa licencja, jak można ją uzyskać i co grozi za poruszanie się bez wspólnotowych dokumentów transportowych?

Czym jest licencja wspólnotowa?

Licencja wspólnotowa to decyzja administracyjna, która uprawnia do wykonywania działalności gospodarczej polegającej na przewozie osób oraz rzeczy w międzynarodowym transporcie drogowym. Licencja wspólnotowa jest wydawana przez właściwy w danym kraju organ do spraw transportu – w Polsce jest to Główny Inspektorat Transportu Drogowego – na okres 10 lat z możliwością przedłużenia. 15 sierpnia 2013 roku zastąpiła ona licencję na wykonywanie transportu międzynarodowego.

Dotychczas licencja wspólnotowa nie była wymagana w przypadku firm oferujących przewóz towarów i transport ładunków do 3,5 t dmc. Zmieniło się to 21 maja 2022 roku, kiedy to zaczęły obowiązywać nowe przepisy Pakietu Mobilności z lipca 2020 roku. Od tego dnia wspólnotowe dokumenty przewozowe są obowiązkowe też przy przewozach małych ładunków, które są wykonywane pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 ton – czyli popularnymi busami.

Kto musi posiadać licencję wspólnotową?

Nowe przepisy nakładające obowiązek posiadania licencji wspólnotowej obowiązuje wszystkie przedsiębiorstwa, które do prowadzenia działalności wykorzystują pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 2,5 tony i nieprzekraczającej 3,5 ton. Nowe przepisy obejmują zatem również przewoźników transportujących małe ładunki czy kurierów. Co bardzo istotne, nie ma znaczenia fakt, czy transport jest realizowany samochodem osobowym, czy ciężarowym – kluczowym kryterium jest jego dopuszczalna masa całkowita wraz z ewentualną przyczepą.

Należy też podkreślić fakt, że obowiązek posiadania licencji wspólnotowej dotyczy firm, którzy w ramach wykonywanej działalności przekraczają granice wewnętrzne Unii Europejskiej. Jeśli więc przedsiębiorstwo transportowe zajmuje się przewozem towarów wyłącznie w granicach własnego kraju, wspólnotowe dokumenty przewozowe nie są wymagane.

Co grozi za brak licencji wspólnotowej?

Brak licencji lub wypisu z licencji w pojeździe realizującym transport jest równoznaczny z wysokimi sankcjami. W Polsce za wykonywanie międzynarodowych przewozów drogowych bez licencji wspólnotowej jest orzekana kara finansowa dla przedsiębiorcy w wysokości 12 tys. zł. Ponadto na kierowcę realizującego taki przejazd jest nakładana grzywna w wysokości 200 zł. W pozostałych państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz krajach należących do EOG za brak uprawnień przewozowych obowiązują podobne kary. Jeżeli w trakcie kontroli okaże się, że przewóz nie może być realizowany, konieczne będzie skorzystanie z usługi holowania.

Jak uzyskać licencję wspólnotową?

W Polsce licencja wspólnotowa jest wydawana przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego. GITD udostępnia przedsiębiorcom listę kontrolną, zawierającą wykaz dokumentów niezbędnych do dostarczenia w celu uzyskania licencji wspólnotowej. Listę potrzebnych dokumentów wraz z podstawą prawną można także znaleźć na stronie internetowej GITD.

By otrzymać licencję wspólnotową, firma musi udokumentować, że spełnia następujące kryteria dostępu do zawodu:

• siedziba,
• kompetencje zawodowe,
• zdolność finansowa,
• dobra reputacja.

Siedziba firmy

Pod pojęciem siedziby kryje się baza eksploatacyjne, która pozwala na postój pojazdu, rozładunek i załadunek albo czynności naprawcze oraz konserwacyjne pojazdu. Co ważne, wystarczy, że w siedzibie możliwe będzie wykonywanie co najmniej jednej ze wskazanych czynności. Konieczność posiadania siedziby ma na celu przede wszystkim wyeliminowanie fikcyjnych spółek, co w efekcie ma zapewnić prawidłowe wykonywanie działalności.

Zgodnie z zapisami rozporządzenia, w bazie firmy powinien być również zagwarantowany dostęp do oryginałów najważniejszych dokumentów dotyczących działalności – w formie elektronicznej lub innej. Są to dokumenty, takie jak:

• umowy przewozowe,
• dokumenty pojazdów,
• dokumenty księgowe,
• akta pracownice – umowy o pracę, dokumenty dotyczące ubezpieczeń społecznych,
• dokumenty traktujące o przydziałach zleceń i delegowaniu kierowców,
• dokumenty z danymi na temat kabotażu, czasu pracy kierowców i okresów odpoczynku.

Ponadto pojazdy wykorzystywane przez przedsiębiorstwo muszą wracać do jednej z baz na terenie własnego kraju nie później niż po upływie ośmiu tygodni od jego opuszczenia.

Kompetencje zawodowe

Zgodnie z nowymi przepisami, co najmniej jedna osoba w firmie musi posiadać certyfikat kompetencji zawodowych przewoźnika drogowego. W Polsce organem uprawnionym do wydawania tego dokumentu jest Instytut Transportu Samochodowego (ITS) w Warszawie. Przy składaniu wniosku o wydanie licencji wspólnotowej należy podać nazwisko, który uzyskała certyfikat.

Zdolność finansowa

Otrzymanie licencji wspólnotowej jest też uzależnione od płynności finansowej przedsiębiorstwa oraz jej kapitału własnego. Wymagany kapitał jest obliczany na podstawie liczby pojazdów używanych do prowadzenia działalności. By uzyskać licencję wspólnotową, firma musi dysponować kapitałem i rezerwami, których łączna wysokość wynosi przynajmniej:

• 9000 euro na pierwszy wykorzystywany pojazd,
• 5000 euro na każdy dodatkowy wykorzystywany pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 tony,
• 900 euro na każdy dodatkowy wykorzystywany pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekracza 2,5 tony, ale nie przekracza 3,5 tony.

Jeśli przedsiębiorca używa pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita jest wyższa niż 2,5 tony, ale nie przekracza 3,5 tony, zgodnie z obowiązującymi od 21 maja 2022 roku przepisami, musi udokumentować kapitał w wysokości:

• 1800 euro na pierwszy wykorzystywany pojazd,
• 900 euro na każdy kolejny pojazd.

Dobra reputacja

By otrzymać licencję wspólnotową, należy również udokumentować dobrą reputację – dotyczy to zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby zarządzającej transportem, o ile nie jest to ta sama osoba. Wymóg ten można spełnić, przedstawiając na przykład informację z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności za przestępstwa w dziedzinach określonych w art. 6 ust.1 lit. a rozporządzenia (WE) 1071/2009. Popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, które zostaje wpisane do Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego (KREPTD), może skutkować utratą dobrej reputacji, a w konsekwencji zakazem wykonywania zawodu.

Przedsiębiorstwa, które w ramach prowadzonej działalności realizują transport pojazdami do 3,5 t dmc i przekraczają granice wewnętrzne Unii Europejskiej, muszą posiadać licencję wspólnotową. Wykonywanie przejazdów bez licencji lub wypisu jest nielegalne i zagrożone wysoką karą finansową.