Hitler, Sowieci i tajne tunele. Historia Bornego Sulinowa w podkaście przeCIEkawi

Miasto, którego przez dziesięciolecia nie było na zwykłych mapach. Niemiecki poligon, wizyta Adolfa Hitlera, radzieccy żołnierze i tajemnicze podziemia, które być może wciąż czekają na odkrycie. O niezwykłej historii Bornego Sulinowa w podcaście „Przeciekawi” opowiedział Dariusz Tederko. To rozmowa, którą warto obejrzeć od początku do końca.

Dariusz Tederko, lokalny przewodnik i pasjonat historii Bornego Sulinowa, ma dar opowiadania o przeszłości. Zamiast suchego wyliczania dat i wydarzeń zabiera widzów w podróż przez kolejne rozdziały historii leśnego miasteczka. Przywołuje osobiste wspomnienia, historie dawnych mieszkańców, mało znane wydarzenia i zagadki, które do dziś rozpalają wyobraźnię.

W jego opowieści historia naprawdę ożywa. Są zaskakujące anegdoty, wspomnienia z dzieciństwa, ale również dramatyczne wydarzenia z czasów II wojny światowej i zimnej wojny. Wszystko przedstawione w przystępny, interesujący sposób, bez akademickiego wykładu.

Na rowerach do radzieckiego garnizonu

Jednym z ciekawszych fragmentów rozmowy są wspomnienia Dariusza Tederki z czasów PRL-u. Wychowywał się w pobliskim Silnowie, po drugiej stronie jeziora Pile. Borne Sulinowo było wówczas zamkniętym radzieckim garnizonem, do którego zwykli obywatele Polski nie mogli swobodnie wjeżdżać.

Tederko opowiada, jak wraz z kolegami przedostawał się na teren wojskowy od strony Krągów. Chłopcy zaprzyjaźniali się z dziećmi radzieckich żołnierzy, oglądali czołgi i ciężki sprzęt wojskowy, a przede wszystkim robili zakupy w sklepach, których zaopatrzenie znacznie odbiegało od tego, co można było znaleźć w polskich placówkach handlowych.

Nie wszystkie wspomnienia są jednak tak beztroskie. W rozmowie pojawiają się również historie o uzbrojonych dezerterach, wojskowych patrolach i strachu, jaki obecność radzieckiej armii budziła wśród okolicznych mieszkańców.

Hitler, niemieckie czołgi i podziemne miasto

Podcast przenosi widzów także do lat 30. XX wieku, kiedy Niemcy budowali ogromny kompleks wojskowy Gross Born. Dariusz Tederko opowiada o wysiedleniach mieszkańców okolicznych wsi, przygotowaniach Wehrmachtu do wojny oraz wizycie Adolfa Hitlera na poligonie w sierpniu 1938 roku.

Szczególnie intrygujący jest wątek tajemniczego podziemnego miasta. Czy pod Bornem Sulinowem rzeczywiście istnieją nieodkryte tunele, magazyny broni i wojskowe pomieszczenia?

Tederko przywołuje relacje dawnych niemieckich mieszkańców garnizonu, opowiada o poszukiwaniach prowadzonych w latach 90. i betonowych konstrukcjach odnalezionych podczas wykopów. Sam jest przekonany, że ziemia wciąż skrywa wiele tajemnic. Podkreśla jednak, że istnienie rozległego podziemnego kompleksu pozostaje niepotwierdzoną hipotezą.

Ucieczka z Oflagu i dramat jeńców wojennych

W rozmowie nie zabrakło również historii Oflagu II D Gross Born, w którym podczas II wojny światowej przetrzymywano polskich i francuskich oficerów.

Jedną z najbardziej niezwykłych opowieści jest historia francuskich jeńców, którzy pod okiem niemieckich strażników wykopali tunel i podjęli próbę ucieczki. Dariusz Tederko opowiada, jak ukrywano wydobywany piasek, organizowano prace i próbowano zmylić obozowych strażników.

Pojawiają się również historie obozowego teatru, zawodów sportowych, dramatycznego marszu ewakuacyjnego w 1945 roku oraz tragicznych losów radzieckich jeńców ze Stalagu 302.

Od radzieckich głowic atomowych po narodziny miasta

Kolejna część rozmowy dotyczy zimnej wojny. Dariusz Tederko opowiada o radzieckich jednostkach pancernych, tajnych składach broni jądrowej w regionie oraz znaczeniu Bornego Sulinowa w wojskowych planach Związku Radzieckiego.

Wraca również do wydarzeń z 1992 i 1993 roku, kiedy rosyjscy żołnierze opuścili garnizon, a miasto otwarto dla cywilnych mieszkańców. Jako jeden z pierwszych mieszkańców Bornego Sulinowa wspomina początki jego nowej, polskiej historii.

Historia opowiedziana tak, że chce się słuchać

Największą zaletą tej rozmowy jest sposób, w jaki Dariusz Tederko przedstawia dzieje Bornego Sulinowa. Łączy wiedzę historyczną z własnymi przeżyciami i wspomnieniami ludzi, którzy byli świadkami dawnych wydarzeń. Dzięki temu nawet dobrze znane fakty nabierają zupełnie innego wymiaru.

Niektóre historie brzmią jak gotowy scenariusz filmu sensacyjnego, inne przypominają o tragicznych losach ludzi, którzy żyli na tych terenach. Są też tajemnice, na których rozwiązanie być może trzeba będzie jeszcze długo poczekać.