Nie pochodzi z rodziny rzemieślniczej, nie kończył szkoły artystycznej i na początku miał do dyspozycji właściwie tylko kilka rodzajów szczypiec. Dziś tworzy autorską biżuterię z naturalnych kamieni i miedzi, a każda jego praca jest efektem eksperymentu, wielogodzinnej pracy i poszukiwania czegoś, czego nie będzie miał nikt inny.

Z Marcinem Kumpinem z Miastka, twórcą marki Srocze Skarby, rozmawiamy o kamieniach z niezwykłymi historiami, inspiracjach fantastyką i o tym, dlaczego w jego pracowni nie ma miejsca na masową produkcję.

Skąd wzięło się u pana zainteresowanie rękodziełem? Czy w rodzinie były jakieś tradycje rzemieślnicze?

Nie. Właściwie sam sobie wymyśliłem, że będę artystą. Mogę wspomnieć jedynie o dziadku, który tworzył meble z poroża. To była chyba jedyna osoba w rodzinie, która zajmowała się czymś związanym z rękodziełem. Pomysł na biżuterię pojawił się podczas spotkania z przyjacielem. Zobaczyliśmy coś w Internecie i pomyślałem, że wygląda to jak coś, co mógłbym zrobić sam. Miałem trochę wolnego czasu, jakieś kamienie pozbierane z rzek i plaż oraz miedziane druty. Spróbowałem. Pierwsza próba zakończyła się jednak dość szybko, bo praca się rozleciała. Druty były albo za cienkie, albo za grube. Zamówiłem więc odpowiednie materiały i zacząłem eksperymentować. I właściwie to eksperymentowanie zostało ze mną do dzisiaj.

Czyli pierwsza biżuteria powstała metodą prób i błędów?

Zdecydowanie. Kiedy nie wie się, że czegoś nie da się zrobić, człowiek będzie próbował, aż mu się uda. Pierwszą pracę wykonałem z granatem gwiaździstym – czarnym kamieniem, na którym w odpowiednim świetle pojawia się gwiazda. Byłem z niej bardzo zadowolony. Niestety w jedenen wieczór wykorzystałem wszystkie materiały jakie zamówiłem. Wiedziałem już, że chcę robić tego więcej. Od razu zamówiłem nowe materiały i z niecierpliwością dziecka czekałem, aż do mnie dotrą. Gdy dotarły tworzyłem za kazdym razem coś innego. Dzieki temu szybko się uczyłem. A to diametralnie podnosiło jakość każdej kolejnej pracy. W pewnym momencie jedynym ograniczeniem stała się wyobraźnia.

::addons{"type":"fotoreport-slider","item":"10082"}

I tak narodziła się marka Srocze Skarby?

Tak. To wszystko zaczęło się około dwóch i pół roku temu, więc jest to stosunkowo młoda działalność. Na razie działam głównie poprzez media społecznościowe – Instagrama, TikToka i Facebooka. Mam już wykupioną domenę i sklep na Etsy, ale jeszcze nie zdążyłem w pełni go uruchomić.

Pańska biżuteria jest bardzo charakterystyczna. Duża, wyrazista, trochę tajemnicza. Skąd czerpie pan inspiracje?

Od zawsze interesowałem się fantastyką. Zresztą właśnie o fantastyce pisałem maturę z języka polskiego. Fascynują mnie również starożytne kultury – Mezopotamia, Egipt i inne cywilizacje. W tamtych czasach biżuteria była często większa, bardziej rzucająca się w oczy.

Bardzo dużą inspiracją jest też natura. To, jak rosną rośliny, jak żywioły wpływają na wygląd terenu. Góry są dla mnie inspiracją. Polskie rzeki również, a przepłynąłem ich z przyjaciółmi naprawdę wiele. Ta różnorodność natury jest właściwie nieskończona.

Podstawą pańskich prac są kamienie naturalne i miedź.

Tak. Każda praca jest wykonana z naturalnego kamienia i miedzi metodą wire wrapping. Zdarza mi się również wykorzystywać inne materiały, między innymi ceramikę czy elementy ze zbitej kory drzewa kokosowego. Lubię wprowadzać nowe serie, ale zazwyczaj powstaje z nich tylko kilka naszyjników – pięć, może sześć sztuk. Później seria się kończy i szukam czegoś nowego.

Czyli nie chodzi o to, żeby stworzyć wzór, a później produkować go w nieskończoność?

Właśnie przeciwnie. Oczywiście dzisiaj jestem już w stanie powtórzyć wcześniejszy wzór. Nie jest to dla mnie problem. Tylko, że nie chcę tego robić. Chcę, żeby osoba kupująca moją biżuterię miała świadomość, że dostaje coś naprawdę unikatowego. Mógłbym wykonać identyczny naszyjnik, ale uważam, że jego wartością jest właśnie to, że jest jeden.

Dużą rolę odgrywa więc nie tylko sama praca, ale również wybór kamienia.

Tak. Bardzo dużo czasu poświęcam na ich wyszukiwanie. Kamienie pochodzą właściwie z całego świata. Szukam takich, które są rzadkością i mają w sobie coś wyjątkowego.

Jeżeli ktoś zamawia u mnie indywidualny naszyjnik, staram się znaleźć kamień, który będzie tak niepowtarzalny, że nawet osoba znająca się na gemmologii stwierdzi, że czegoś takiego wcześniej nie widziała. Miałem kiedyś sytuację, że przeglądając sieć około północy znalazłem wyjątkowy kamień księżycowy z geometrycznym wzorem. Siedziałem później do czwartej rano i porównywałem oferty. Zobaczyłem tysiące ofert tych kamieni i nie znalazłem drugiego z takim geometrycznym wzorem. Rano stwierdziłem, że muszę go zamówić. Ostatecznie kamień był owalny, a wzór był przekrzywiony. Dociąłem go więc tak, żeby stworzyć z niego okrąg, a cały naszyjnik zaprojektowałem właśnie pod ten charakterystyczny wzór gemoteyczny. Dodałem jeszcze opale. Powstał jeden egzemplarz.

Brzmi to trochę jak poszukiwanie skarbów.

Coś w tym jest. Mam kilka takich kamieni, które są naprawdę wyjątkowe. Czasami widzę w Internecie, że ktoś chwali się jakimś niezwykłym okazem i myślę: „Taka perełka, a mogłaby być u mnie”. A później okazuje się, że mam możliwość go kupić. Mam na przykład niebieski fluoryt z Mrocznego Lasu w Niemczech, miejsca, z którym związane są legendy o czarownicach. Mam też naturalny ametyst, który wyrósł na innym ametyście i został wymieszany ze hematytem, przez co ma nietypowe zabarwienie. Właśnie takich perełek szukam. Oczywiście tworzę również z kamieni bardziej dostępnych na rynku, ale jeśli ktoś zamawia coś specjalnie dla siebie, staram się zaproponować mu naprawdę wyjątkowy okaz.

A kiedy kamień już trafi do pana pracowni, pojawia się projekt?

Właściwie nie ma czegoś takiego jak projekt. Biorę kamień do ręki i najpierw robię jego obudowę. Zaplatam drut tak, żeby kamień był stabilnie zamocowany. Kształt kamienia jest więc punktem wyjścia, ale później staram się stworzyć oprawę, która nie będzie po prostu kopiowała jego kształtu.

Jeśli mamy okrągły kamień, mogę zrobić z niego kwadratową formę. Z kamienia w kształcie rombu może powstać asymetryczna kompozycja. Chodzi o to, żeby nałożyć na naturalny kształt kamienia jeszcze jeden, własny wzór. Jest w tym bardzo dużo spontaniczności. Jedynym elementem, który początkowo był bardziej powtarzalny, był łańcuch. Z czasem zacząłem jednak również tworzyć własne łańcuchy i ozdoby na nich.

Ile czasu zajmuje wykonanie jednej pracy?

Przez długi czas punktem odniesienia było dla mnie osiem godzin. Tyle potrafiło zająć wykonanie samej zawieszki. Z czasem, dzięki nowym umiejętnościom i narzędziom, udało mi się skrócić ten czas do czterech–sześciu godzin.

Tylko że zaoszczędzonego czasu nie przeznaczam na odpoczynek. Wprowadzam kolejny etap, kolejne udoskonalenie. Jeśli coś zaczynam robić szybciej, pojawia się możliwość stworzenia czegoś bardziej skomplikowanego. Tak samo było z łańcuchami. Pierwszy wykonywałem około ośmiu godzin. Później zacząłem szukać sposobów, żeby robić je szybciej i dokładniej. Najnowszy rodzaj łańcucha nie wygląda już jak zwykłe połączone kółeczka, ale tworzy symetryczny wzór. Udało mi się wyeliminować wady wcześniejszej wersji, a jednocześnie sam łańcuch wygląda znacznie bogaciej.

Jak wygląda pana warsztat?

Kiedy zaczynałem, miałem kilka rodzajów szczypiec i właściwie to tyle. Do dziś jestem w stanie wykonać moje najnowsze dzieło tylko przy ich użyciu.

Część naszyjników powstawała nawet podczas wyjazdów kajakowych. Z przyjaciółmi jeździliśmy na tydzień w dzicz. Po ośmiu godzinach płynięcia rozbijaliśmy obóz, gotowaliśmy obiad i zostawała godzina czy dwie, żeby coś sobie podłubać. Lubię więc korzystać z narzędzi, które można zabrać ze sobą. Oczywiście mam też dremel, wiertarkę, młotek i kowadło. Dzięki obróbce mechanicznej mogę utwardzać miedź i tworzyć z niej bardzo drobne, a jednocześnie wytrzymałe elementy.

Przy takiej pracy ważna jest cierpliwość.

Bardzo. Rekordowa praca, jeśli chodzi o łańcuch, miała około 200 identycznych elementów. Człowiek siedzi osiem godzin i cały czas wykonuje jeden rodzaj elementu.

Dlatego kiedy tworzę łańcuch, staram się nie myśleć o tym, jak długa jest ta droga. Zamiast tego wyobrażam sobie osobę, która będzie nosiła tę biżuterię. Myślę o tym, jak dobrze może wyglądać jej życie, jak piękny moze być dom, relacje w których porozumienie jest osiągane bez wysiłku, jak wiele dobrego może ją spotkać. Wierzę, że przedmioty niosą emocje, które przeżywamy podczas ich tworzenia. Nie wiem, czy rzeczywiście tak jest. Z naukowego punktu widzenia nie ma na to dowodów. Ale skoro tego nie wiem, nie chcę tego wykluczać. Jeśli działa – niech działa. A jeśli nie, to przynajmniej będzie częścią opowieści.

Czyli tworzenie jest dla pana czymś więcej niż pracą?

Zdecydowanie. Muszę być wypoczęty, kiedy tworzę. Chcę czuć radość tworzenia, a nie zmęczenie i presję, że coś muszę zrobić. Biżuteria nie jest jeszcze moim jedynym źródłem dochodu, więc mogę pozwolić sobie na inne podejście. Czasami pracuję po nocach, ale najważniejsze jest dla mnie to, żeby tworzenie nadal dawało mi przyjemność.

Czy ma pan już swoją grupę odbiorców?

Jeszcze ją odkrywam. Kupują zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Jedni chcą bardzo dużej, efektownej biżuterii, inni wybierają coś minimalistycznego. Każdy ma inny gust.

Zauważyłem natomiast, że sporo osób kupujących moje prace to ludzie około czterdziestego roku życia i starsi. Są świadomi tego, czego chcą i mają świadomość, że ręcznie wykonana, niepowtarzalna biżuteria nie może kosztować tyle, co masowo produkowana ozdoba. Nie jestem w stanie konkurować ceną z biżuterią produkowaną masowo. I właściwie nie chcę tego robić. Moja propozycja jest zupełnie inna.

Co dalej?

Chciałbym coraz bardziej przechodzić na sprzedaż internetową. W tym roku nie planuję już kolejnych wizyt na targach. W Internecie łatwiej pokazać jakość wykonania i opowiedzieć historię stojącą za konkretną pracą. Bo właśnie historia jest dla mnie ważna. Każdy kamień jest inny, każdy naszyjnik powstaje trochę inaczej. I dlatego każda osoba, która kupuje moją biżuterię, dostaje coś, czego nie będzie miał nikt inny.

Marcin Kumpin tworzy pod marką Srocze Skarby. Jego prace można znaleźć w mediach społecznościowych – na Instagramie, TikToku i Facebooku.

::addons{"type":"fotoreport-slider","item":"10082"}