::photoreport{"type":"check-for-article","item":"9944"}

Z pałacu w Radaczu pozostały fragmenty murów, lecz Hubert Handzel dostrzegł w nich przestrzeń dla kultury. Architekt zaprojektował w ruinach amfiteatr, galerię i stalową kładkę. Nie chce odbudowywać zabytku cegła po cegle. Proponuje zachować ślady zniszczeń i nadać temu miejscu nowe życie.

Zdecydował przypadek

Hubert Handzel pochodzi z okolic Gorzowa Wielkopolskiego, a architekturę studiował na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie. Pałacu w Radaczu wcześniej nie znał. Trafił na niego, gdy szukał tematu pracy inżynierskiej.

– Od dawna interesuję się historią i zabytkowymi obiektami: pałacami, bunkrami oraz ruinami. Kiedy nadszedł czas wyboru tematu pracy dyplomowej, znalazłem w internecie konkurs dotyczący adaptacji pałacu w Radaczu. Temat wydał mi się na tyle interesujący, że postanowiłem poświęcić mu swoją pracę.

– opowiada Hubert Handzel.

Pierwsza wizyta potwierdziła, że będzie to trudne zadanie.

– Pałac był już bardzo mocno zrujnowany. Widać było upływ czasu i lata, podczas których pozostawał bez opieki. Jednocześnie dostrzegłem w nim potencjał. Na dawnych zdjęciach pełnił funkcję reprezentacyjną i przyciągał uwagę.

– mówi Hubert Handzel.

Od siedziby rodu do niszczejących murów

Historia Radacza sięga wczesnego średniowiecza. Od końca XIII wieku miejscowość należała do pomorskiego rodu Kleistów, który później używał nazwiska von Kleist. Neorenesansowy pałac powstał w XIX wieku w miejscu starszej siedziby. Budynek otaczał rozległy park krajobrazowy.

Po wojnie obiekt przejął PGR, a przez krótki czas działała w nim również szkoła. Później pałac opustoszał i stopniowo niszczał. Zawaliła się znaczna część konstrukcji. O dawnej rezydencji przypominają dziś przede wszystkim fragmenty ścian i wieży.

::video{"type":"single","item":"3766"}

Widownia powstanie przy północnej ścianie

Projekt Huberta Handzla nie zakłada odtworzenia pałacu w jego historycznej formie. Architekt chce zachować ruiny, odpowiednio je zabezpieczyć i wprowadzić między dawne mury współczesne elementy.

Od strony północnej zaplanował półokrągły podest ze wznoszącymi się schodkowo rzędami siedzeń. W ten sposób pozostałości XIX-wiecznego pałacu stałyby się scenografią plenerowego amfiteatru.

– Dawniej pałace były przestrzeniami zamkniętymi, dostępnymi dla niewielu. Chciałem odwrócić tę zasadę i otworzyć to miejsce dla ludzi. Ruiny przypominałyby o historii, a współczesna architektura pozwoliłaby ponownie z nich korzystać.

– wyjaśnia architekt.

Amfiteatr mógłby gościć koncerty, przedstawienia teatralne, pokazy taneczne oraz inne wydarzenia kulturalne.

Stalowa kładka jak w teatrze elżbietańskim

Wzdłuż zewnętrznych murów Hubert Handzel zaprojektował stalową kładkę. Razem z półokrągłą widownią tworzyłaby ona układ przypominający teatr elżbietański. Odwiedzający mogliby przemieszczać się wzdłuż zachowanych ścian i oglądać ruiny z innej perspektywy.

– Zależało mi na zachowaniu romantyzmu ruin. Nie zawsze trzeba odbudowywać zabytek dokładnie tak, jak wyglądał wcześniej. Można uporządkować i zabezpieczyć to, co przetrwało, a następnie stworzyć wokół tego klimatyczną przestrzeń.

– tłumaczy Hubert Handzel.

Wieża pozostałaby zabezpieczonym reliktem. Nie pełniłaby funkcji punktu widokowego ze względu na stan konstrukcji i związane z tym ryzyko.

Galeria nad odsłoniętymi piwnicami

W zachodniej części kompleksu miałby stanąć nowy budynek przeznaczony na galerię. Hubert Handzel zaplanował posadowienie go na słupach, bezpośrednio nad odsłoniętym fragmentem piwnic. Takie rozwiązanie zachowałoby dostęp do podziemnej części pałacu.

Forma i kolorystyka galerii wyraźnie różniłyby się od XIX-wiecznych ruin. Nowy obiekt miałby jednak nawiązywać do nich proporcjami i położeniem. Kontrast między starymi murami a współczesną architekturą stanowi jeden z najważniejszych elementów koncepcji.

– Najwięcej czasu zajęło mi znalezienie równowagi między historią a współczesnością. Trzeba było zdecydować, czy odtwarzać dawną bryłę, czy zachować ruiny i uzupełnić je nową architekturą.

– przyznaje Hubert Handzel.

Park zachowa swój charakter

Projekt nie przewiduje dużych zmian w otoczeniu pałacu. Park, który ma cechy ogrodu w stylu angielskim, zachowałby rozległe trawniki i swobodny układ wysokiej zieleni.

Hubert Handzel nieznacznie zmienił przebieg drogi dojazdowej oraz kształt parkingu. Zaprojektował też ciąg pieszy prowadzący wzdłuż północnej elewacji. Wszystkie nowe elementy mają tworzyć jedną kompozycję z parkiem, ruinami i otaczającym krajobrazem.

Dawniej pałac chronił mieszkańców przed światem zewnętrznym. Po adaptacji stałby się przestrzenią otwartą, która pozwala na bezpośredni kontakt z przyrodą.

Projekt ma rozpocząć rozmowę

Koncepcja powstała na uczelni i nie była konsultowana bezpośrednio z konserwatorem zabytków, samorządem ani mieszkańcami. Hubert Handzel korzystał jednak z dostępnych wytycznych konserwatorskich. Jego praca otrzymała wyróżnienie w konkursie „Dyplom z Archicadem” w kategorii prac inżynierskich.

Architekt liczy, że pokazanie projektu wznowi dyskusję o przyszłości pałacu.

– Konkretna wizja może pobudzić wyobraźnię mieszkańców i urzędników. Kiedy wiadomo, do czego się dąży, łatwiej szukać pieniędzy i przygotować kolejne działania. Mam nadzieję, że ten projekt stanie się punktem wyjścia do rozmowy.

– mówi Hubert Handzel.

Nie powstał jeszcze kosztorys przedsięwzięcia. Pierwszym krokiem musiałyby być ocena stanu technicznego, zabezpieczenie ruin oraz rozmowy z konserwatorem zabytków, właścicielem terenu i samorządem.

– Najważniejsze jest to, aby ludzie mogli korzystać z tego miejsca na co dzień. Smutno patrzeć, jak obiekt z tak długą historią znika. Z drugiej strony jako architekt mogę pokazać, że nawet ruinom da się nadać drugie życie.

– podsumowuje Hubert Handzel.