logo iszczecinek.pl

Polecamy XV Zlot Pojazdów Militarnych w Bornem Sulinowie rozpoczęty! Ogórek gigant wyrósł na terenie ROD Flora [ZDJĘCIA] UTWS w Kronospan - redukcja emisji o 99%! Oferta specjalna w Uzdrowisku Połczyn Polecamy

HISTORIA. Mord sowiecki na leśnikach w turowskiej leśniczówce - 23.11.1946 roku [WIDEO]

23.05.2018 22:32
A A A
Zdjęcie do artykułu HISTORIA. Mord sowiecki na leśnikach w turowskiej leśniczówce - 23.11.1946 roku [WIDEO]
fot. Dariusz Trawiński

JAN KUBIS ur. 1902 rok

W wieku 17 lat, niecałe 5-lat po poległym w I wojnie światowej ojcu Andrzeju, został Powstańcem Wielkopolskim. Bronił młodziutkiej Polski przed nawałą bolszewicką. Ranny, długo przebywał w szpitalu. Po powrocie z wojny uczył się zawodu leśnika, zdał egzaminy jako leśniczy dyplomowany.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym i dwoma medalami "Polska Swemu Obrońcy".

We wrześniu 1939 roku po raz wtóry stanął w  obronie ojczyzny. 6 października wzięty do niewoli niemieckiej jenieckiej w Radomiu -  Stalag III A. Wyszedł z obozu pod koniec 1940r., dostał pracę leśnika u hrabiego Alvenslebena w Ostromecku pod Bydgoszczą. Po II wojnie światowej prześladowany przez władze komunistyczne za podejrzenie o przynależność do AK i wymysły o szkodzeniu Polakom podczas II wojny światowej. Był przetrzymywany w Bydgoszczy, w więzieniu na Wałach Jagiellońskich. Uratowały go zachowane listy, wysyłane z obozu jenieckiego rodzinie. Chcąc uniknąć dalszych prześladowań, wyprowadził się wraz z żoną, synem Henrykiem, Janem i córką Ireną, w październiku 1946 roku na ziemie przyłączone po wojnie do Polski. Szukał spokojnego życia, podjął pracę w wyuczonym przed wojną zawodzie leśnika, w turowskiej leśniczówce Nadleśnictwa Szczecinek. Najstarszy syn Roman pracował wówczas w leśnictwie Nowa Wieś Wielka.

Minął miesiąc, gdy pan Jan wraz z tegoż dnia przybyłym z Krakowa Karolem Kłaptaczem, przedstawicielem tamtejszego Zjednoczenia Przemysłu Drzewnego, zostali zamordowani przez sowieckich „wyzwolicieli” w dniu 23.11.1946 roku.

Podjąłem próbę upamiętnienia kolejnej ofiary zbrodni okupanta sowieckiego.

W aktach zgonów  Parafii Rzymsko- Katolickiej w Szczecinku znajduje się informacja o powyższym mordzie, a w Archiwum Państwowym w Szczecinie (sygn. 65/317/0/5/1231, karta 143) dodatkowo wspomniano o narodowości sprawców oraz jedyną ze wszystkich znanych mi źródeł, informację o zapadłych wyrokach. Rozbieżności dotyczyły nazwiska drugiej ofiary oraz braku miejsca spoczynku ofiar zbrodni.

Dzięki pomocy Kamila Kruszewskiego mogłem nawiązać kontakt z panią Hanką Sowińską, dziennikarką Gazety Pomorskiej. To dzięki niej uzyskałem informację o córce pana Jana Kubisa - panią Ireną Ziółkowską, z którą skontaktowała mnie pani Krystyna Krupa, kierownik USC w Osiu.

Szanownej Pani Irenie Ziółkowskiej zawdzięczamy relację o tamtej tragedii, bezcenne zdjęcia z powojennego Szczecinka, m.in. jedyne mi znane zdjęcie najstarszej części szczecineckiego cmentarza, konduktu żałobnego z lat 40-tych i klepsydry. 15-letnia wówczas Irena straciła bliskiego jej sercu tatusia, który zawsze jej powtarzał – „Nigdy nie zapomnij o Bogu”.

Wywiad ze świadkiem mordu sowieckiego, panią Ireną Ziółkowską, córką Jana Kubisa:

W dniu pogrzebu, tj. 27.11.1946 roku służby komunistyczne w obawie przed rozruchami skierowały wielu funkcjonariuszy do obstawy. W ostatniej chwili, gdy trumny z zamordowanymi były na cmentarzu, żona Karola Kłaptacza zdecydowała o zabraniu zwłok męża do Krakowa. Niestety nie udało się mi zlokalizować miejsca spoczynku pana Karola. Pan Jan został pochowany w mundurze. Pani Katarzyna Kubis z dziećmi mieszkała w turowskiej leśniczówce do sierpnia 1947. Co więcej by zabrać rzeczy musiała udokumentować fakt przyjazdu do Turowa z własnym dobytkiem. Rodzina żyła bardzo skromnie, pani Ireny nie było stać na ekshumację zwłok taty i przeniesienie ich by spoczął przy swej żonie. Na początku lat 80-tych grób Bohatera Narodowego został zlikwidowany, ale dzięki zachowanemu zdjęciu, na którym można odczytać imię i nazwisko osoby spoczywającej obok, udało się ustalić dokładne miejsce spoczynku taty. Głęboko wierzę w realizację marzenia pani Ireny.

W wolnej Polsce zapomnieliśmy o ich ofiarach. Jak to się stało? Jak to możliwe, że wielokrotnie czczono armię okupacyjną, składano jej hołd? 

W kwietniu 1946 Sowieci zajmowali w powiecie 450 gospodarstw rolnych, głównie dworki i pałace (Archiwum Państwowe w Szczecinie, UWS, Sprawozdanie ogólne z działalności Powiatowego Oddziału PUR w Szczecinku, UWS 3364 karta 5). W maju 1946 r. Sowieci, w 18-tysięcznym Szczecinku zajmowali 65% budynków (tamże, Sprawozdanie sytuacyjne starosty, sygn. 923 karta 22). W listopadzie 1946 nadal Polacy żyli w ścisku, ponieważ Rosjanie zajmowali całe dzielnice miasta (tamże, sygn. 923 karta 53). Powojenne materiały dotyczące gmin powiatu szczecineckiego znajdujące się w szczecineckim archiwum mówią o notorycznych kradzieżach mienia, płodów rolnych, maszyn rolniczych, rozbojach z użyciem broni, morderstwach, gwałtach i wynikających z tego chorobach wenerycznych, bezprawnym pozbawianiu wolności, wyrzucaniu ludzi z zajętych mieszkań, kierowaniu do robót przymusowych, kłusownictwu, zakazie wchodzenia do wsi oraz sprawowania funkcji sołtysom.

Sowieccy sołdaci wręcz polowali samochodami na pieszych. W nieco delikatniejszej formie potwierdzają te fakty władze komunistyczne. 

Do napisania artykuły wykorzystałem:

- materiał do artykułu pani Hanki Sowińskiej „A jednak poszli w bój krwawy i zwycięski” opublikowany w Gazecie Pomorskiej, w dn. 29.12.2005r.

- zasób Archiwum Państwowego w Szczecinie i Szczecinku

- archiwum rodzinne pani Ireny Ziółkowskiej

Składam również serdeczne podziękowania za pomoc leśnikom, panom Jerzemu Zagórowskiemu, Ziębie, Tadeuszowi Stypie, Dariuszowi Powęzce za ugoszczenie pani Ireny, panom Andrzejowi Modrzejewskiemu i Tomaszowi Skowronkowi, dyrektorom RDLP w Szczecinku za uruchomienie drogi służbowej mającej na celu przywrócenie pamięci o zamordowanym bohaterze oraz mieszkańcom Turowa: pani Grochalowej i jej wnuczce, pani Popiel, państwu Jeż, panu Andrzejowi Pyrzyńskiemu oraz panu Krawczyk.

Dariusz Trawiński

 
 
 
 
 

Komentarze

comments powered by Disqus

Popularne tematy w dziale Aktualności